Ψήφισμα: Διεθνές Κάλεσμα προς τα Ηνωμένα Έθνη για Αποσαφήνιση της «Υποχρεωτικής» Εκπαίδευσης – IDEC 2023

Το Διεθνές Συνέδριο για τη Δημοκρατική Παιδεία (IDEC) 2023 στο Νεπάλ έχει καλέσει την Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (CRC) να αποσαφηνίσει ότι «υποχρεωτική εκπαίδευση» σημαίνει την εγγύηση της παγκόσμιας πρόσβασης στην εκπαίδευση και δε σημαίνει τον εξαναγκασμό ενός παιδιού να παρακολουθεί το σχολείο.

Η Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (ΟΔΑΔ) το 1948 ήταν η πρώτη διεθνής αναγνώριση της Παιδείας ως Δικαίωμα και εξέφραζε τη σημασία του δικαιώματος αυτού στο Άρθρο 26 ως «η στοιχειώδης εκπαίδευση οφείλει να είναι υποχρεωτική». Παρότι έχει καταλήξει κοινή πρακτική το να μεταφράζεται και να παραφράζεται η παραπάνω φράση ως ‘υποχρεωτική παρακολούθηση του σχολείου για τα παιδιά’, αυτό δε συνάδει με την αρχική πρόθεση της διατύπωσης, υποστηρίζει το IDEC.

Τα πρακτικά των συναντήσεων της συντακτικής επιτροπής της ΟΔΑΔ με πρόεδρο την Ελεάνορ Ρούζβελτ καταγράφουν εκτενείς συζητήσεις για τον εν λόγω όρο και σαφώς δείχνουν πως κανείς στην συντακτική επιτροπή ποτέ δεν είχε σκοπό ο όρος ‘υποχρεωτική’ να ερμηνευθεί ως καταναγκασμός ενός παιδιού. Αντιθέτως, όπως επεξηγείται στο Γενικό Σχόλιο Νο 11 της Επιτροπής για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα (CESCR) «Το στοιχείο της υποχρεωτικότητας βοηθά στο να τονιστεί το γεγονός ότι ούτε οι γονείς, ούτε οι κηδεμόνες, ούτε το Κράτος έχουν το δικαίωμα να θεωρούν προαιρετική την απόφαση του εάν ένα παιδί θα έπρεπε να έχει πρόσβαση στη βασική εκπαίδευση».

Το ψήφισμα του IDEC 2023 επιμένει πως η αρχή του ‘καλύτερου συμφέροντος του παιδιού’ πρέπει να είναι καθολικά σεβαστή, αντί να διακυβεύεται για πολιτικές και διοικητικές σκοπιμότητες.

Το ψήφισμα του IDEC 2023 συνετάχθη με τη συνεργασία διεθνών υποστηρικτών της δημοκρατικής εκπαίδευσης με επικεφαλής τον Richard Francsham (Καναδάς), τον Sifaan Zavahir (Σρι Λάνκα), τον Henning Graner (Γερμανία) και τη Je’anna Clements (Νότιος Αφρική) με τη συνεισφορά ενός αριθμού άλλων συμμετεχόντων ανά τον κόσμο. Το Διεθνές Συνέδριο για τη Δημοκρατική Παιδεία υιοθέτησε το παρόν ψήφισμα στο Νεπάλ κατά τη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης του IDEC την Τρίτη 19 Οκτωβρίου 2023. Αποστέλλεται στην Επιτροπή των ΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού προς τιμήν της επετείου της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού στις 20 Νοεμβρίου 2023.

Ε – Αυτό σημαίνει πως τα παιδιά δε θα έπρεπε να πηγαίνουν στο σχολείο;

Α – Όχι, σημαίνει ότι τα παιδιά θα έπρεπε να υποστηριχτούν ώστε να έχουν μια επιλογή σχολείων, μάθησης κατ’οίκον ή να έχουν τη δυνατότητα να αναζητήσουν την εκπαίδευσή τους με άλλους τρόπους που προτιμούν τα ίδια και οι οικογένειές τους.

Ε – Αλλάζετε τη σημασία της λέξης ‘υποχρεωτική’ για την εκπαίδευση;

Α –  Όχι, ζητούμε από την Επιτροπή των Δικαιωμάτων του Παιδιού (CRC) να αποσαφηνίσουν τι σήμαινε εξαρχής αυτός ο όρος, επειδή σε πολλά μέρη του κόσμου επικρατεί σύγχυση.

Ε –  Αυτό σημαίνει ότι η χώρα μου δεν μπορεί να δημιουργήσει νόμους που επιβάλλουν την ‘υποχρεωτική παρακολούθηση’ σε ένα σε ένα σχολείο;

Α –  Οι χώρες μερικές φορές πράγματι δημιουργούν νόμους που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η ‘υποχρεωτική παρακολούθηση’ δεν υποστηρίζεται από την αρχική πρόθεση της Οικουμενικής Διακήρυξης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού των Ηνωμένων Εθνών.

Ε –  Αυτό σημαίνει ότι οι γονείς μπορούν απλά να κρατούν τα παιδιά τους στο σπίτι ή απλά να τα στέλνουν για δουλειά;

Α –  Όχι. Οι γονείς πρέπει να υποστηρίζουν τα παιδιά τους στο να εκπληρώνουν το δικαίωμά τους στην εκπαίδευση, είτε αυτό είναι στο σπίτι, σε ένα σχολείο ή με άλλους τρόπους που το παιδί και η οικογένεια προτιμούν.

Ψήφισμα